Nesjomme
Eline J. Bolsterlee-Ziekenoppasser
Geboren op 2 februari 1941, Amsterdam
Het onderduikverhaal van Eline J. Bolsterlee-Ziekenoppasser
Inleiding
Eline J. Bolsterlee-Ziekenoppasser groeide op in een tijdperk dat werd gekenmerkt door de duisternis van de Tweede Wereldoorlog. Haar ouders, haar vader een vertrouwelijke bediende bij een glasfabriek en haar moeder werkzaam in een naaiatelier, vormden de basis van een gezin dat al snel geconfronteerd werd met de verschrikkingen van verraad en verlies. Eline's grootouders werden verraden, maar haar moeder koos ervoor de namen van de verraders geheim te houden, waardoor er een schaduw over de familie bleef hangen.
Eline's vader, Arnold Ziekenoppasser, had van de Joodse Raad een Sperre gekregen vanwege zijn functie als ‘stervensbewaker’ in het Nederlands-Israëlitisch Ziekenhuis in Amsterdam.
Tijdens de oorlog dook Eline onder op verschillende adressen, waaronder in Den Haag, Bosch en Duin en in een pension aan de Boslaan 1 in Zeist. Haar onderduiknaam was Elly Pool. Haar ouders doken samen onder in Voorburg.
Onderduik en identiteit
Toen de Sperre van haar vader in het voorjaar van 1942 werd ingetrokken, werd Eline ondergebracht bij de broer van haar moeder, die uit een gemengd huwelijk kwam en in Den Haag woonde. Dit werd echter gevaarlijk. In 1943 werd zij vermoedelijk door een vriendin van haar moeder naar het pension ‘Wigwam’ gebracht, dat werd gerund door Albertina van Sluis-Tjaden aan de Spoorlaan 5 in Bosch en Duin.
Albertina Tjaden-van Sluis was een gescheiden vrouw met twee dochters, Alberdina en Pieternella. In 1939 verhuisde zij naar de Spoorlaan 5 in Bosch en Duin, waar zij een pension begon onder de naam ‘De Wigwam’. In 1942 en 1943 verbleven daar gasten die meestal onder een valse naam stonden ingeschreven.
In de zomer of herfst van 1943 nam Alberdina Eline Ziekenoppasser in huis. In 1944 verhuisde Alberdina met enkele van haar pensiongasten, onder wie Eline, naar de Boslaan 1 in Zeist. Eline werd onder een valse naam geregistreerd, met de meisjesnaam van haar moeder: Elly Pool. Ze bleef daar tot de bevrijding.
Haar moeder, Helena Ziekenoppasser, maakte twee levensgevaarlijke fietstochten naar Zeist om haar dochter te bezoeken.
Eline noemde Alberdina ‘tante’. Het huis was groot, had afgedekte ramen en zowel een voor- als achtertuin. Het contact met de buitenwereld was minimaal. Eline speelde alleen in de achtertuin, ging niet naar school en herinnerde zich geen specifieke angst tijdens Duitse razzia's.
De pleegfamilie stelde haar aan de buren voor als een nichtje, wat haar veiligheid vergrootte. Ook andere Joodse kinderen verbleven in het huis, zoals Ruben Cahn, Ruth Falk en Otje (waarschijnlijk Otto Koelewijn). Na de capitulatie kwamen Eline's ouders haar ophalen.
De gevolgen van de oorlog
Na de oorlog hielden Elly Ziekenoppasser en haar ouders contact met de mensen bij wie zij ondergedoken had gezeten. Eline bezocht Alberdina en haar dochters na de oorlog regelmatig. Alberdina overleed op jonge leeftijd in 1953. Daarna bleef Eline contact houden met haar dochters.
Eline's ouders hadden de oorlog overleefd, maar hun relatie stond na de bevrijding onder druk. De jaren van scheiding en angst hadden diepe sporen nagelaten. Eline bleef contact houden met haar pleegfamilie, in het bijzonder met de dochters van tante Albertina. Zij voelden voor haar als echte familie, waarvan na de oorlog niet veel meer over was. Deze band bood haar troost en een gevoel van veiligheid in een tijd van onzekerheid.
Eline blikt terug
“Mijn leven begon niet echt in vrijheid; de oorlog was er al, maar onze vrijheid werd pas volledig afgenomen toen we moesten onderduiken. Na de oorlog ging ik terug naar mijn ouders. Dat wilde ik niet, omdat ik al een moeder had en niet naar mensen wilde die vreemd voor me voelden.
Later, in de jaren zeventig, verhuisde ik naar het oosten van Nederland. Dat was echte vrijheid: de vrijheid om zelf te kiezen wat ik wilde doen. De oorlogservaringen hebben blijvende gevolgen voor mij gehad en mijn herinneringen en dagelijks leven gevormd. Ze beïnvloeden nog steeds hoe ik naar de wereld kijk, met anderen omga en beslissingen neem. Ze blijven een integraal onderdeel van mijn identiteit en mijn persoonlijke ontwikkeling.”
Het verhaal van Eline herinnert ons op indringende wijze aan de veerkracht van de menselijke geest en aan de onverbrekelijke banden die in tijden van crisis kunnen ontstaan.