top of page

Abraham Philip (Albert) Barends

Geboren op 23 september 1942, Groningen

Vroege jeugd en familieachtergrond

Vroege jeugd en familieachtergrond
Abraham Philip (Albert) Barends werd op 23 september 1942 in Groningen geboren als zoon van Philip (Flip) Barend en Betty Magriet (geboren Van der Kar). Zijn vader werkte als fabrieksdirecteur en zijn moeder was werkzaam als boekhoudster.

Onderduiken
Toen het gezin gedwongen werd onder te duiken, vonden zij hun eerste schuilplaats in Wikel, Friesland. Na vier maanden werd de situatie daar echter te gevaarlijk en moesten zij op zoek naar een andere onderduikplek. Met hulp van een kruidenhandelaar en een koerier die verbonden was aan het plaatselijke verzet, de heer Van der Waal uit Balk, kwam de familie Barends in contact met Jelle de Vries Haga en zijn vrouw Jeltje. Dit kinderloze echtpaar woonde op een melkveehouderij in het kleine Friese dorp Oudega-Kolderwolde, dat ongeveer 300 inwoners telde.

Het leven bij de familie De Vries Haga
De familie De Vries trof voorbereidingen om de familie Barends onderdak te bieden door op hun zolder een verborgen ruimte in te richten. Betty hielp met het schoonmaken van melkbussen, terwijl Philip meewerkte op de boerderij. Ondanks deze maatregelen waren er momenten waarop de angst om ontdekt te worden tot extra voorzorgsmaatregelen leidde. Wanneer er geruchten waren over een huiszoeking, verbleef Betty bij de buren. Philip sliep dan, samen met een van de zonen van de buren, die eveneens ondergedoken zat om te ontkomen aan de verplichte tewerkstelling in Duitsland, op een kleine boot (een skûtsje) in de buurt van de boerderij.

Jelle en Jeltje slaagden erin de jonge Albert in hun officiële gezinsregistratie als hun eigen kind te laten registreren. Hierdoor kon hij zich vrij bewegen en zelfs mee op familiebezoek. Het echtpaar zorgde voor alles wat de familie Barends nodig had. Albert kon vrijuit spelen op de boerderij en had geen besef van gevaar of angst. Hij deed mee aan gezinsactiviteiten en ging op zondag met Jelle en Jeltje naar de kerk. Hij herinnert zich deze periode als een zeer gelukkige tijd, waarin er volop te eten was.

Ontdekking en scheiding
Tegen het einde van 1944 werd Betty, ondanks de zorgvuldige veiligheidsmaatregelen van het gezin, tijdens een huiszoeking ontdekt in het huis van de buren. Hoewel zij valse identiteitspapieren bij zich had, werd zij naar doorgangskamp Westerbork gestuurd. Tegen die tijd reden er geen treinen meer die Joden naar het oosten deporteerden. Betty bleef daarom in het kamp tot de bevrijding ervan. Ondanks het toegenomen risico voor de familie De Vries mochten Philip en Albert blijven. Als extra voorzorgsmaatregel verbleef Albert enkele weken bij familieleden van de buren.

Tijdens de moeilijke Hongerwinter van 1944-1945 slaagden Jelle en Jeltje er ook in voedsel te verzorgen voor Betty’s zus, die elders ondergedoken zat. Philip en Albert bleven bij de familie De Vries tot de bevrijding van de provincie in april 1945. De families hielden daarna altijd nauw contact.

Na de oorlog
Na de bevrijding bezocht Albert tijdens iedere vakantie de boerderij in Friesland. Hij bleef Jelle en Jeltje als zijn ouders beschouwen tot aan hun overlijden. Op 5 september 2005 eerde Yad Vashem Jelle de Vries en Jeltje Vries-de Haga met de titel Rechtvaardigen onder de Volkeren.

Na de oorlog keerde het gezin terug naar Amsterdam. Philip, Alberts vader, verliet het gezin en er werd nooit meer iets van hem vernomen. Betty voedde Albert en zijn jongere broer, die na de oorlog werd geboren, alleen op.

Na de oorlog onderging zij therapie, maar volgens haar had de oorlog geen invloed op haar dagelijks leven. Ze wilde verdergaan met haar leven. Overleven was slechts het begin. Na de oorlog vestigde haar vader zich in Amsterdam, vanwaar hij hen af en toe bezocht. De ouders van Ruth zijn nooit gescheiden, maar ze spraken ook nooit over de oorlog. De stilte van de zolder leek zich voort te zetten in hun volwassen leven.

Het verborgen kind
De term ‘het verborgen kind’ verwijst naar kinderen die tijdens de Tweede Wereldoorlog onderdoken om aan vervolging te ontkomen, met name aan de vervolging door de nazi’s. Het overgrote deel van deze kinderen was Joods. Zij verborgen zich op geheime schuilplaatsen en kregen hulp van het verzet om te kunnen overleven.

bottom of page